Thắng thắn thừa nhận nhiều bất cập quản lý giá trong phiên thảo luận về dự thảo luật Giá tại UB Thường vụ Quốc hội hôm nay, Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ cũng khẳng định công tác điều hành thời gian qua đã tuân thủ các nguyên tắc cơ bản.

Ông Huệ phân tích, kinh tế thị trường không có nghĩa là không có các hoạt động can thiệp của nhà nước như định giá, bình ổn giá hàng hóa. Ví dụ, việc xác định giá trần, giá sàn, định khung giá cho mặt hàng nào đó cũng là vấn đề của thị trường. Ông Huệ cũng dẫn chứng, nước láng giếng Trung Quốc được công nhận có nền kinh tế thị trường nhưng vẫn duy trì danh mục hàng hóa thiết yếu áp khung giá.

Quỹ bình ổn giá, theo phân tích của Bộ trưởng Tài chính cũng là hình thức để bù đắp cho doanh nghiệp thực hiện bình ổn giá, không lấy nguồn từ ngân sách. Giá điện, than, dịch vụ công ích cũng được vận hành, “can thiệp” theo nguyên tắc này.

“Khiếm khuyết của dự luật Giá chỉ là chưa thể hiện nội dung bù đắp cho doanh nghiệp chứ hoàn toàn không mâu thuẫn mục tiêu xây dựng nền kinh tế thị trường. Trong kinh tế thị trường, vấn đề định giá, bình ổn giá, độc quyền, thống lĩnh thị trường…. vẫn hoàn toàn bình thường” – ông Huệ quả quyết.

Nêu băn khoăn của cơ quan soạn thảo, ông Huệ chỉ cụ thể, nguyên tắc xây dựng quỹ bình ổn giá hàng hóa là phải dựa trên nguồn ngoài ngân sách để giảm gánh nặng cho ngân sách nhưng quy định trong luật vẫn thể hiện quỹ này hình thành từ nguồn dự phòng ngân sách. Chính vì điểm “không ổn” này, tác dụng của việc bình ổn giá thực hiện thời gian qua rất thấp, chỉ tác động đến phần ngọn, chỉ có lợi cho các doanh nghiệp tham gia bình ổn, các siêu thị cung ứng hàng bình ổn giá…

Bình ổn giá như vậy, người đứng đầu Bộ Tài chính cảnh báo, dễ bị lợi dụng vì mỗi doanh nghiệp tham gia “tự nhiên một năm được rót vài trăm tỷ đồng với lãi suất bằng 0” là… quá ưu đãi. Bình ổn giá hướng vào khẩu sản xuất, tổ chức lưu thông hiệu quả hơn nhiều.

Chủ nhiệm UB Tài chính ngân sách Phùng Quốc Hiển tỏ ý hoàn toàn “quy phục” về lập luận bình ổn giá không vi phạm, đi ngược lại cơ chế thị trường. Ông Hiển chỉ lưu ý, bình ổn giá là theo xu thế trung hạn chứ không phải ngắn hạn. Vì chỉ chăm chăm can thiệp ngắn hạn nên kết quả điều hành vẫn kiểu “giật cục”, diễn biến giá cả như xăng dầu vẫn thiếu ổn định.  

Những biến động thị trường thời gian qua, ông Hiển cũng quy kết, có nguyên nhân do việc dùng công cụ tiền tệ để điều chỉnh ngắn hạn. Hiện tượng một số địa phương “dư giả” tung ra một khoản dự phòng tài chính như TPHCM, Hà Nội để thực hiện bình ổn giá chỉ thực hiện trên diện hẹp, tác động không lớn.

Chủ nhiệm UB Tài chính ngân sách (cơ quan thẩm tra dự án luật) và Bộ trưởng Tài chính (cơ quan soạn thảo) chỉ đối lập trong quan điểm về việc lập danh sách hàng hóa bình ổn giá, quy định thẳng trong luật. Các loại hàng hóa được lựa chọn liên quan đến vấn đề an sinh xã hội quan trọng, có tác động trực tiếp đến đông đảo người dân, doanh nghiệp và xã hội.

Mục đích quy định trực tiếp danh mục hàng hóa này trong luật là để đảm bảo tính minh bạch. QH đưa ra danh mục nhưng không có nghĩa tất cả các mặt hàng được liệt kê đều phải bình ổn ngay mà tùy từng thời kỳ, Chính phủ sẽ quyết định những loại hàng hóa cụ thể cần thực hiện bình ổn. “Nếu đưa tiêu chí rồi để Chính phủ quy định, “nhẹ” cho luật nhưng yêu cầu tính  minh bạch lại khó đảm bảo” – ông Hiển phân trần.